24 Lý Thường Kiệt, Hoàn Kiếm, Hà Nội hoithongtin@vista.gov.vn 024-38256203; 62941739

Quá trình phát triển

I. Bối cảnh

Trên con đường hội nhập quốc tế và đẩy mạnh phát triển khoa học và công nghệ (KH&CN), thông tin KH&CN ngày càng khẳng định vai trò đặc biệt quan trọng. Ngay trong thời kỳ chiến tranh chống Mỹ cứu nước đang diễn ra ác liệt những năm đầu 1970, tại Hội nghị thông tin khoa học và kỹ thuật toàn quốc lần thứ nhất (trong 3 ngày: 04, 05,06/5 /1971) với sự hiện diện của nhiều Bộ trưởng, như Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Kỹ thuật Nhà nước Trần Đại Nghĩa, Bộ trưởng Bộ Cơ khí-Luyện kim Đinh Đức Thiện, Bộ trưởng Bộ Giao thông vận tải Phan Trọng Tuệ, Thủ tướng Phạm Văn Đồng, trong phát biểu chỉ đạo Đường lối hoạt động thông tin ở nước ta, đã nhấn mạnh: “Con đường nhanh nhất và rẻ nhất để tiến hành cuộc cách mạng kỹ thuật là vận dụng một cách sáng tạo những thành tựu khoa học và kỹ thuật sẵn có trên thế giới vào điều kiện cụ thể của ta. Vì vậy, công tác thông tin khoa học và kỹ thuật ở nước ta có một vị trí quan trọng đặc biệt”.

Ngay năm đầu tiên của Thập niên 1990, khi đất nước ta đang bắt đầu thời kỳ “Đổi mới”, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 26-NQ/TW ngày 30/3/1991 về “Khoa học và Công nghệ trong sự nghiệp đổi mới”, trong đó chỉ rõ, phải “Xây dựng hệ thống thông tin hiện đại về khoa học và công nghệ, kịp thời cung cấp thông tin mới cho các cơ quan lãnh đạo và quản lý…”. Tiếp nhận xu thế mở cửa và hội nhập quốc tế, Nhà nước đã tiến hành hoạch định và điều chỉnh các định hướng chiến lược và chính sách KH&CN ở nước ta nhằm đáp ứng tốt hơn cho nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội.

Ngày nay, chúng ta càng chứng kiến, thông tin là một nhu cầu thiết yếu trong đời sống xã hội, là công cụ để điều hành, quản lý, chỉ đạo các hoạt động của quốc gia, đồng thời cũng là phương tiện hữu hiệu để mở rộng giao lưu, tăng cường hiểu biết lẫn nhau giữa các thành viên trong cộng đồng. Là nguồn cung cấp tri thức về mọi mặt, thông tin trở thành nguồn lực phát triển. Một quốc gia không vượt qua được thách thức thông tin sẽ mất đi cơ hội phát triển. Thiếu thông tin sẽ gặp khó khăn trong quyết định hoặc quyết định sẽ thiếu cơ sở khoa học, sẽ kém hiệu quả.

Nhận thức rõ vai trò của thông tin KH&CN đối với phát triển kinh tế-xã hội, nhằm tập hợp đội ngũ trí thức thông tin KH&CN, thúc đẩy hoạt động nghiên cứu và quản trị thông tin, ứng dụng tin học và công nghệ thông tin, đào tạo, nâng cao trình độ cán bộ thông tin, cũng như tư vấn, kiến nghị với Nhà nước về các chính sách và chủ trương phát triển kinh tế-xã hội nói chung và ngành thông tin KH&CN nói riêng, Ban Vận động thành lập Hội Thông tin-Tư liệu khoa học và công nghệ Việt Nam (được ra đời cuối những năm 1990) đã đệ trình lên Ban Tổ chức và Cán bộ Chính phủ (nay là Bộ Nội vụ) Đề án thành lập Hội Thông tin – Tư liệu khoa học và công nghệ Việt Nam. Ngày 27/01/2000, Trưởng Ban Tổ chức-Cán bộ Chính phủ đã ký Quyết định số 04/2000/QĐ-BTCCBCP thành lập Hội Thông tin và Tư liệu khoa học và công nghệ Việt Nam.

Như vậy, ngày 27/01/2000 là ngày Nhà nước chính thức công nhận Hội Thông tin và Tư liệu khoa học và công nghệ Việt Nam là một tổ chức xã hội-nghề nghiệp. Đại hội đại biểu lần thứ 3 Hội Thông tin và Tư liệu khoa học và công nghệ Việt Nam, được tổ chức vào ngày 15/4/2011, đã quyết định đổi tên thành Hội Thông tin khoa học và công nghệ Việt Nam như hôm nay.

II. Các kỳ Đại hội

Hội Thông tin khoa học và công nghệ Việt Nam (sau đây gọi tắt là Hội) ngày nay đã trải qua 4 kỳ Đại hội, kể từ ngày có Quyết định thành lập (27/01/2000) với tên gọi là Hội Thông tin và Tư liệu khoa học và công nghệ Việt Nam.

  1. Đại hội lần thứ 1 (Nhiệm kỳ 2000-2005):

Thực hiện Quyết định số 04/2000/QĐ-BTC-CBCP của Ban Tổ chức và Cán bộ Chính phủ cho phép thành lập Hội Thông tin và Tư liệu khoa học và công nghệ Việt Nam, ngày 06/4/2000, Đại hội đại biểu lần thứ nhất Hội Thông tin và Tư liệu khoa học và công nghệ Việt Nam đã được tổ chức tại Hà Nội với sự tham gia của gần 150 đại biểu, đại diện cho các cơ quan thông tin và tư liệu KH&CN thuộc các bộ, ngành trung ương và địa phương, các trường đại học và các viện nghiên cứu trong cả nước.

Đại hội đã nhất trí thông qua Điều lệ đầu tiên của Hội –  Điều lệ Hội Thông tin – Tư liệu khoa học và công nghệ Việt Nam và đã bầu ra Ban Chấp hành với nhiệm kỳ 5 năm (2000-2005) gồm 48 ủy viên. Ban Chấp hành đã bầu cụ Nguyễn Như Kim làm Chủ tịch đầu tiên của Hội và bầu 5 Phó chủ tịch, 11 Ủy viên Ban thường vụ. Tại Kỳ họp thứ 2 Khóa I ngày 26/4/2002, Hội nghị Ban Chấp hành đã bầu bổ sung 4 Ủy viên Ban chấp hành và 01 Ủy viên Ban Thường vụ.

  1. Đai hội đại biểu toàn quốc lần thứ 2 (Nhiệm kỳ 2005 – 2010)

Ngày 26/11/2005, Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 2 Hội Thông tin – Tư liệu khoa học và công nghệ Việt nam đã được tổ chức tại Hà Nội. Đại hội đã bầu ra Ban Chấp hành Khóa II (Nhiệm kỳ 2005-2010) gồm 58 Ủy viên (Phụ lục 1). Ban Chấp hành Khóa II đã bầu TS Nguyễn Văn Khanh làm Chủ tịch, cụ Nguyễn Như Kim làm Chủ tịch danh dự, và đã bầu 5 Phó chủ tịch, Tổng Thư ký và 11 Ủy viên Ban Thường vụ.

Đại hội lần này có sự tham dự của hơn hai trăm đại biểu chính thức và khách mời, trong đó có Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Hoàng Văn Phong, Chủ tịch Hội đồng trung ương Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam (LHH) Vũ Tuyên Hoàng, Phó chủ tịch Quốc hội Vũ Đình Cự, Vụ trưởng Vụ các tổ chức phi chính phủ Bộ Nội vụ Tạ Xuân Tiếu, …Các đại biểu chính thức đại diện cho 3 hội thành viên, 26 hội viên tổ chức, 03 chi hội và 02 Trung tâm sự nghiệp (đơn vị 81) trực thuộc.

  1. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 3 (Nhiệm kỳ 2011 – 2016):

Được phép của Bộ Nội vụ và Bộ Khoa học và Công nghệ, ngày 15 tháng 4 năm 2011, Hội Thông tin – Tư liệu khoa học và công nghệ Việt Nam đã tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 3 (Nhiệm kỳ 2011-2016) tại Hà Nội. Tham dự Đại hội lần này có 162 đại biểu đại diện cho 3 hội thành viên, 42 hội viên tổ chức và 02 chi hội.

Đại hội đã bầu ra Ban Chấp hành mới gồm 54 Ủy viên (Phụ lục 2), Ban Kiểm tra mới gồm 03 Ủy viên. Ban Chấp hành mới và Ban Kiểm tra đã họp phiên đầu tiên để thảo luận những nhiệm vụ trọng tâm trong kế hoạch hoạt động năm 2011 của Hội và bầu Ban Thường vụ, bầu TS Nguyễn Văn Lạng làm Chủ tịch và bầu 05 Phó chủ tịch, Tổng Thư ký và Trưởng Ban Kiểm tra.

Đại hội đã thông qua Điều lệ  (Sửa đổi, Bổ sung) và đổi tên Hội Thông tin và Tư liệu khoa học và công nghệ Việt Nam thành Hội Thông tin khoa học và công nghệ Việt Nam như ngày nay. Điều lệ (Sửa đổi, Bổ sung) Hội Thông tin khoa học và công nghệ Việt Nam mới này (Điều lệ 2011) đã chính thức có hiệu lực thi hành theo Quyết định số 1296/QĐ-BNV ngày 29/6/2011 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ.

  1. Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 4 (Nhiệm kỳ 2017 – 2021):

Được sự chấp thuận của Bộ Khoa học và Công nghệ và Bộ Nội vụ, Hội Thông tin khoa học và công nghệ Việt Nam đã tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ 4 (Nhiệm kỳ 2017-2021) vào ngày 17 tháng 8 năm 2017 tại Hà Nội. Tham dự Đại hội có 94 đại biểu, đại diện cho 02 hội thành viên, 36 hội viên tổ chức, các chi hội và hội viên cá nhân.

Đại hội đã bầu Ban Chấp hành mới gồm 55 Ủy viên và Ban Kiểm tra mới gồm 03 Ủy viên, ông Hoàng Quốc Trị được Đại hội bầu làm Trưởng ban Ban Kiểm tra. Ban Chấp hành mới đã họp phiên thứ nhất dưới sự chủ trì của TS Nguyễn Văn Lạng, nguyên Chủ tịch Hội Khóa III, để bầu Chủ tịch, các Phó Chủ tịch, Tổng thư ký, Chủ nhiệm Uỷ ban Kiểm tra; bàn thảo và thông qua Kế hoạch công tác 2 năm (2017-2018) của Hội. Ban Chấp hành đã bầu Ban Thường vụ, bầu TS Nguyễn Văn Lạng làm Chủ tịch và bầu 06 Phó chủ tịch và Tổng Thư ký. Đầu năm 2019, Ban Chấp hành đã nhất trí bổ nhiệm thêm ông Đào Mạnh Thắng, UV Ban Thường vụ, làm Phó chủ tịch.

Tại Đại hội Khóa IV này, các đại biểu đã thảo luận, nhất trí thông qua Dự thảo Điều lệ (Sửa đổi, Bổ sung) mới và giao Ban Chấp hành hoàn chỉnh rồi báo cáo Bộ Nội vụ để được phê duyệt. Ngày 30/5/2018 Bộ trưởng Bộ Nội vụ đã ra Quyết định số 879/QĐ-BNV phê duyệt Điều lệ (Sửa đổi, Bổ sung) Hội Thông tin khoa học và công nghệ Việt Nam

(Nguồn: Kỷ yếu Hội Thông tin KH&CN Việt Nam, 2020)