BƯỚC NGOẶT CHIẾN LƯỢC TRONG KẾT NỐI VÀ PHÁT HUY NGUỒN LỰC TRÍ THỨC KHOA HỌC CÔNG NGHỆ NGƯỜI VIỆT NAM Ở NƯỚC NGOÀI THEO NGHỊ QUYẾT 23-NQ/TW
Ngày 02/08/2026, Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 23-NQ/TW về công tác người Việt Nam ở nước ngoài, đánh dấu bước chuyển tư duy sang “đồng hành, kiến tạo cơ chế, huy động nguồn lực”. Nghị quyết tạo hành lang chính sách đột phá, đặt tri thức và hạ tầng dữ liệu thông tin KH&CN làm trung tâm nhằm kết nối, phát huy hiệu quả nguồn lực 6,5 triệu kiều bào, đặc biệt là đội ngũ chuyên gia, trí thức đóng góp cho sự phát triển đất nước.
Sau hơn 20 năm thực hiện Nghị quyết số 36-NQ/TW, cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đã lớn mạnh vượt bậc với hơn 6,5 triệu người tại trên 130 quốc gia và vùng lãnh thổ. Điểm đáng chú ý là tỷ lệ chuyên gia, trí thức, nhà khoa học, doanh nhân và lực lượng lao động kỹ thuật cao ngày càng tăng và có xu hướng trẻ hóa. Tuy nhiên, việc phát huy nguồn lực kiều bào đặc biệt là nguồn lực tri thức và chất xám vào sự nghiệp phát triển đất nước thời gian qua vẫn chưa tương xứng với tiềm năng. Đứng trước yêu cầu phát triển nhanh và bền vững, Nghị quyết 23-NQ/TW được ban hành như một luồng gió mới, khẳng định người Việt Nam ở nước ngoài là bộ phận không tách rời, là nguồn lực chiến lược quan trọng và là cầu nối tri thức giữa Việt Nam với thế giới.
Đáng chú ý, Nghị quyết 23-NQ/TW đã đặt công tác KH&CN, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và thông tin tuyên truyền ở vị trí then chốt trong nhóm các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm. Bộ Chính trị yêu cầu đẩy mạnh thu hút, kết nối và phát huy hiệu quả đội ngũ trí thức, nhà khoa học kiều bào trong các lĩnh vực công nghệ mũi nhọn như bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), công nghệ sinh học, chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo. Đảng và Nhà nước cam kết xây dựng cơ chế đãi ngộ vượt trội, tạo môi trường làm việc minh bạch, cạnh tranh, sẵn sàng giao quyền và bảo đảm các điều kiện để nhà khoa học có thể cống hiến lâu dài hoặc hợp tác linh hoạt từ xa. Những công trình, sáng kiến và giải pháp công nghệ giá trị của kiều bào sẽ được tôn vinh và đưa vào ứng dụng thực tiễn một cách hiệu quả.
Một trong những điểm nhấn hạ tầng quan trọng được Nghị quyết 23-NQ/TW chỉ ra là việc xây dựng, liên thông và vận hành hiệu quả cơ sở dữ liệu quốc gia về người Việt Nam ở nước ngoài, kết hợp với việc định kỳ tổ chức các diễn đàn, cơ chế đối thoại để tiếp nhận và phản hồi các sáng kiến KH&CN. Việc ứng dụng công nghệ số không chỉ giúp tối ưu hóa công tác quản lý mà còn tạo điều kiện để kiều bào, nhất là thế hệ trẻ, dễ dàng tiếp cận, khai thác và chia sẻ nguồn tài nguyên tri thức, văn hóa Việt Nam. Đồng thời, các mạng lưới hợp tác, trung tâm đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái khởi nghiệp kết nối giữa Việt Nam với toàn cầu sẽ được thúc đẩy mạnh mẽ thông qua vai trò cầu nối của các doanh nhân, trí thức kiều bào.
Đối với công tác thông tin, truyền thông và chia sẻ tri thức, Nghị quyết nhấn mạnh việc phát huy vai trò chủ thể của người Việt Nam ở nước ngoài trong việc lan tỏa thông tin khách quan, chính xác về thành tựu KH&CN và tình hình phát triển của đất nước trên các nền tảng số. Việc tạo dựng các kênh kết nối thông tin KH&CN thông suốt, đa chiều sẽ giúp xóa bỏ những định kiến còn tồn tại, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc và gia tăng sức mạnh mềm quốc gia.
Là tổ chức xã hội - nghề nghiệp quy tụ lực lượng làm công tác thông tin KH&CN trên toàn quốc, Hội Thông tin KH&CN Việt Nam (VASTI) nhận thức rõ trách nhiệm trong việc cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết 23-NQ/TW. VASTI sẽ tích cực đẩy mạnh việc xây dựng các nền tảng chia sẻ thông tin KH&CN, kết nối dữ liệu chuyên gia, tạo kênh cầu nối thông tin tin cậy nhằm thu hút tri thức kiều bào, hỗ trợ công tác phản biện xã hội và chuyển giao công nghệ. Nghị quyết 23-NQ/TW không chỉ là định hướng chiến lược của Đảng về công tác kiều bào, mà còn là đòn bẩy quan trọng để tri thức KH&CN Việt Nam trên toàn cầu hội tụ, bứt phá và đóng góp thiết thực cho sự nghiệp xây dựng Tổ quốc trong kỷ nguyên mới.