Toàn cảnh Khoa học Công nghệ và Đổi mới sáng tạo toàn cầu quý I/2026

Việt Nam: Khẳng định vị thế trong hệ sinh thái ĐMST và thương hiệu viễn thông

Tại khu vực Đông Nam Á, Việt Nam đang chứng tỏ vai trò là một điểm sáng mới về năng lực cạnh tranh và ĐMST. Theo báo cáo chỉ số Môi trường kinh doanh cho đổi mới sáng tạo (IBEI) do StartupBlink công bố, Việt Nam đạt 57,133 điểm, xếp hạng 52 toàn cầu và đứng thứ 8 tại khu vực châu Á. Đáng chú ý, trong phạm vi Đông Nam Á, nước ta đã vươn lên vị trí thứ 3, chỉ sau Singapore và Malaysia, vượt qua các đối thủ nặng ký như Indonesia và Thái Lan. Điểm mạnh cốt lõi của Việt Nam nằm ở trụ cột ưu đãi doanh nghiệp (xếp thứ 21 thế giới) cùng sự đồng bộ trong hạ tầng và các chính sách hỗ trợ từ cấp trung ương đến địa phương.

Song hành với đà phát triển chung, khối doanh nghiệp nhà nước cũng ghi nhận thành tựu mang tính lịch sử. Tập đoàn Viettel đã được Brand Finance vinh danh là thương hiệu viễn thông mạnh nhất thế giới năm 2026. Với chỉ số Sức mạnh Thương hiệu (BSI) đạt mức kỷ lục 89,9/100 và xếp hạng AAA+, Viettel không chỉ khẳng định uy tín tuyệt đối về độ tin cậy và sự gắn bó của khách hàng mà còn đưa Việt Nam lần đầu tiên đứng đầu bảng xếp hạng toàn cầu trong lĩnh vực này.

Những chiến lược định hình tương lai của các cường quốc

Trên bình diện quốc tế, các quốc gia đang ráo riết chuẩn bị cho một kỷ nguyên công nghệ mới thông qua các khung pháp lý và kế hoạch đầu tư tập trung:

• Trung Quốc: Đã thông qua Đề cương Quy hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026-2030), đặt mục tiêu đưa kinh tế số chiếm 12,5% GDP. Bắc Kinh dự kiến duy trì tăng trưởng chi cho R&D trên 7%, trong đó ưu tiên nâng tỷ trọng nghiên cứu cơ bản lên mức 8-10% để làm chủ các công nghệ lõi, hướng tới mục tiêu đạt 22 bằng sáng chế giá trị cao trên mỗi 10.000 dân vào năm 2030.

• Hoa Kỳ: Chính phủ đã thiết lập cơ chế mới nhằm cân bằng giữa phát triển hạ tầng AI và phúc lợi xã hội. Thông qua bản cam kết Bảo vệ Người tiêu dùng Điện ký ngày 4/3/2026, các tập đoàn công nghệ lớn (Big Tech) được yêu cầu phải tự chủ nguồn cung điện năng cho các trung tâm dữ liệu AI thông qua năng lượng sạch và điện hạt nhân thế hệ mới, nhằm tránh gây áp lực lên hệ thống điện dân dụng.

• Liên minh châu Âu (EU): Đang thúc đẩy chủ quyền số với dự án EURO-3C trị giá 75 triệu EUR. Đây là hạ tầng tích hợp Viễn thông - Điện toán biên - Đám mây quy mô lớn đầu tiên tại châu Âu, nhằm giảm sự phụ thuộc vào các nhà cung cấp ngoài khối và tạo tiền đề cho sự phát triển của công nghệ 6G và AI an toàn.

• Vương quốc Anh: Tập trung vào cuộc đua điện toán lượng tử với gói đầu tư lên tới 2 tỷ bảng Anh. Chính phủ Anh đặt tham vọng trở thành quốc gia đầu tiên triển khai máy tính lượng tử quy mô lớn, ứng dụng sâu rộng trong y tế chính xác và an ninh quốc gia.

Khu vực Đông Bắc Á và Đông Nam Á: Ưu tiên công nghệ chiến lược

Tại Nhật Bản, chính phủ đã xác định danh mục 61 công nghệ ưu tiên đầu tư trong 17 lĩnh vực then chốt. Đặc biệt, ngân sách dành cho bán dẫn và AI trong năm tài chính 2026 đã tăng gấp 4 lần, đạt khoảng 1,23 nghìn tỷ yên (7,9 tỷ USD). Mục tiêu của Tokyo là đưa doanh thu bán dẫn nội địa đạt 40 nghìn tỷ yên vào năm 2040 và chiếm lĩnh 30% thị phần AI robot toàn cầu.

Trong khi đó, Singapore tiếp tục củng cố vị thế dẫn đầu về quản trị công nghệ bằng việc thành lập Hội đồng Trí tuệ nhân tạo Quốc gia do Thủ tướng Lawrence Wong trực tiếp điều hành. Với các chương trình như "Nhà vô địch AI" và dự án Kampong AI, quốc gia này đang chuyển dịch từ thử nghiệm nhỏ lẻ sang ứng dụng AI toàn diện trên quy mô doanh nghiệp, lấy AI làm động lực cốt lõi cho tăng trưởng kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc tế.

Những chuyển động này cho thấy một xu thế chung: ĐMST không còn chỉ là cuộc đua về công nghệ thuần túy mà đã trở thành cuộc đua về năng lực tự chủ, quy hoạch hạ tầng và khả năng tích hợp công nghệ vào mọi mặt của đời sống kinh tế - xã hội.